NFI jest spółką założoną przez Skarb Państwa w związku z Programem Powszechnej Prywatyzacji. Składają się na nią akcje sprywatyzowanych byłych przedsiębiorstw państwowych. Została powołana do życia w 1995 roku. Piętnaście powstałych wtedy Narodowych Funduszy Inwestycyjnych działa na podstawie ustawy z 30 kwietnia 1993 roku. Każdy pełnoletni mógł wykupić świadectwa udziałowe, następnie je sprzedać lub wymienić na akcje NFI. Obecnie Skarb Państwa nie posiada w nich udziałów. NFI są raczej funduszami zamkniętymi – liczba akcji jest raczej stała, a udziały nie podlegają umorzeniu.

Narodowy Fundusz Inwestycyjny nie jest zwykłym funduszem inwestycyjnym. Nastawiony jest na pomnażanie majątku spółek oraz ich restrukturyzację. Celem zwykłego funduszu jest natomiast zysk i pomnażanie pieniędzy. Działa on na zupełnie innej ustawie, a mianowicie ustawie o funduszach inwestycyjnych z 27 maja 2004 roku. Narodowe Fundusze Inwestycyjne nie muszą płacić podatku od zysków, choć są to już prywatne przedsięwzięcia i bardzo różnią się od takich, jakimi były na początku istnienia. Możliwe, że odbierze się im prawo do nazwy NFI, nie mniej, każdy z tych funduszy ma na siebie pomysł, np. inwestycje w branży odzieżowej lub telekomunikacyjnej. Do NFI należą m.in. Narodowy Fundusz Inwestycyjny Empik Media & Fashion, Narodowy Fundusz Inwestycyjny Progress, Jupiter Narodowy Fundusz Inwestycyjny czy Pierwszy Narodowy Fundusz Inwestycyjny.

Narodowe fundusze inwestycyjne powinny mieć cel ekonomiczny, a nie polityczny. W przeciwnym wypadku budzą one podejrzenia w krajach Unii Europejskiej. Pod lupą są te o dużej sile finansowej, a na dodatek związane z przemysłem zbrojeniowych, np. w Arabii Saudyjskiej oraz Chinach. Władze UE są przeciwne nieprzejrzystym funduszom, ponieważ obawiają się ich wykorzystania do nacisków gospodarczych. Ich transparentność jest wymogiem aktywnego inwestowania na terenie Unii.